قضاوت با شماست

   قصدم آن بود که مطلبی در مورد اقدام پژوهی بنگارم اما مسئله ای اجتماعی را خدمت شما تقدیم می کنم. امروز  در دفتر مدرسه ما مادری از فقر و نداری به خود می نالید و از رنج و سختی گذران زندگی و نظافت راه پله های منازل دیگران می گفت و از مریضی و رنجوری خود و سه فرزندش . از زندگی در یک اتاق 20 متری در طبقه دوم با حمام و سرویس مشترک و بدون کوچکترین امکاناتی می نالید و از کار دختر خانواده در مطب دکتر تا پاسی از شب می گفت و مشکلات بزرگ کردن فرزندانش . او صورت خود را با سیلی سرخ نگاه داشته بود و از سختی روزگار مدرسه را پناهگاه رازهای خود قرار داده بود.

   اما کمی آن طرف تر در اتاق دبیران ، همکاری از ماجرایی که شب قبل برایش اتفاق افتاده بود تعریف می کرد . او از شرکت در جلسه سخنرانی یکی از احزاب در خیابان میرداماد تهران می گفت که : آقایی حدود 40 ساله که در منزل بزرگ و میلیاردی اش بودیم خودش را برای انتخابات آماده می سازد او از کم و کیف کارها و شیوه های انتخاباتی اش صحبت می کرد از حزب و فعالیت های فردی خود برای شرکت درانتخابات می گفت و از ترفندها و شیوه های کسب رای از امثال همان مردمی از جنس بالا سخن می گفت  و در نهایت وقتی بحث به هزینه ها رسید ایشان فرمودند من به طور فردی و جدای از حمایت های حزبی ام حدود یک میلیارد تومان برای انتخابات کنار گذاشته ام.

  حال قضاوت با شماست که واقعیت های جامعه چیست ؟

عرفات، صحراي زدودن زنگار گناه

    صحراي تفتيده عرفات با مساحت ‪ ۱۸‬كيلومترمربع در ‪ ۲۲‬كيلومتري خانه كعبه روز (سه‌شنبه) نهم ذي‌الحجه به روي زائران مدهوش از عشق خدا آغوش باز كرده و ترنم دعاهاي آميخته به استغفار آنان را ميزباني مي‌كند.
حاجيان بر روي زمين گرم عرفات به ياد ابا عبدالله‌الحسين (ع) كه پس از خواندن دعا با نيمه تمام گذاشتن مناسك حج بواسطه ماموريتي الهي راهي سرزمين عراق شد، نشسته و در حالي كه چشمهايشان بدون پلك زدن، رصدگر آسمان شده، نجواي دلنواز دعاي عرفه را سر دادند:

ادامه نوشته

نمره صفر

     بیشتر وقتها ارزشیابی های کلاسها و سیستم آموزشی فکرم را مشغول می کنه . بعضی وقت فکر میکنم که خب حالا مثلاً یکی 9 گرفت و یکی دیگه 10 ، یکی پیدا نمی شه بگه بین این دو تا چه فرقی وجود داره که یکی را برچسب قبولی و یکی را برچسب تجدیدی می زنیم  . بعدش هم به این نتیجه می رسم که ارزشیابی نهایی من باید یک فرایند ادامه دار منظم باشه و فقط یک مقطع خاص از زمان را در نظر نگیرد . این گفتم تا بگم که امروز پدر یکی از بچه ها اومده بود مدرسه و با لحن خاص و چهره نگرانی هر کدام از همکاران را که می دید می پرسید: شما دبیرچه درسی هستید؟ با هر کسی چند جمله می گفت و سپس سراغ دیگری می رفت. تا اینکه به من رسید بدون اینکه چیزی بپرسه، حرف دلش و زد و گفت بچه من در چند تا درس تک شده و در برخی درسها هم صفر شده است . حالا من آمدم تا فقط بپرسم پس در این مدت سه ماه گذشته این بچه چی یاد گرفته ؟ شما به عنوان معلم چرا با دادن صفر بچه من را ناامید کرده اید ؟ آیا در این مدت این بچه در حد چند نمره هم مطلب یاد نگرفته که شما بهش صفر دادید؟

       البته جدای از نحوه برخورد این پدر گرامی و نحوه طرح سوال و پیگیری ایشان و تجزیه و تحلیلی که هر کدام از همکاران خدمت این پدر بزرگوار ارایه کردند . سوال ایشان چالشی جدی در خصوص نحوه ارزشیابی مدارس ما و نمرات ما و خصوصاً اثر روانی نمره صفر می باشد که در نظام آموزشی ما وجود دارد. به نظر شما چگونه می توان نمره صفر را بررسی نمود؟ آیا واقعاً صفر بی سوادی مطلق را تداعی می کند یا نه ؟ مثلاً اگر کسی در دیکته فارسی صفر شد درباره معیار ارزیابی که منجر به این نمره شده چه می توانیم بگوییم ؟ پس میزان کار انجام شده در این مدت چه؟   

به بهانه هفته پژوهش

         چند روز پیش فرصتی دست داد و بعد از مدت ها توانستم از یک نمایشگاه دیدن کنم .روز چهارشنبه بعد از ظهر رفتم خیابان حجاب و از نمایشگاه هفته پژوهش شهرداری تهران بازدید کردم خیلی دوست داشتم گروهی از دانش آموزان فعال و علاقمند به تحقیق مدرسه را هم با خودم می بردم تا بیشتر به امر پزوهش آشنا بشوند اما چه کنم که که فرصت کم بود و هماهنگی چنین کاری سخت به نظر می رسید . اما به هر صورت خیابان و سالن حجاب کانون پرورش فکری کودکان پر از کاتالوگ و تبلیغات رنگانگ شده بود . پیاده روی جلوی سالن به مبارکی نمایشگاه پژوهش شهرداری بسیار شیک آسفالت شده بود در کنار درب ورودی دو نفر نشسته بودند به بازدید کنندگان خبرنامه روزانه نمایشگاه را تقدیم می کردند . در گوشه ای دیگر چند نفر با رایانه های خود مشخصات تمام افراد را به طور کامل ثبت می نمودند  و در هرغرفه داخل سالن ورودی چندین نفرمشغول صحبت کردن و منتظر بازدید کننده ای تا برای او درمورد کار و دستاوردهایشان سخن بگویند . وارد سالن اصلی نمایشگاه که می شدی تمام معاونتهای شهرداری تهران به طور مشخص و جداگانه دستاورهای پژوهشی خود را به همراه آورده بودند و منتظر ، تا محققین را با کارهای انجام شده آشنا سازند . تقریباً تمام نهاد های داخلی شهرداری آمده بودند اما کمتر نهاد یا موسسه ای خصوصی که با شهرداری در زمینه تحقیق فعالیت می کند حضور داشتند گویا اکثر کارها در داخل سازمان انجام شده است وتا کنون کمتر پیوندی با موسسات و نهادهای خصوصی خارج از شهرداری بوجود آمده است این را می شد از خلوت بودن و سکوت حاکم بر سالن نیز فهمید . پرسشگران متعددی چند نفر بازدید کننده موجود در سالن را ، دوره می کردند و از آنها در مورد کم و کیف وضعیت سالن می پرسیدند و ادامه کار شهرداری در امر تحقیق.

         در هر صورت می خواهم بگویم با این که تبلیغات خوبی نیز انجام شده بود اما تعداد بازدیدکنندگان بسیار انگشت شمار و تعداد کارمندان شهرداری بسیار زیاد بود(به قول معروف آفتابه لگن هفت دست ،شام و نهار هیچ چی) شاید این مهم به حساب بیگانگی مردم ما با امر حیاتی پروهش بگذاریم اما مهمتر از آن شاید جزیره ای عمل کردن شهرداری باشد که قرابت زیادی با دانشگاه ها و یا پژوهشکده های تحقیقاتی ندارد و تمام فعالیت ها ، محصور در خود سازمان و در نهایت دعوت از چند استاد در زمینه انجام کارهای علمی است. در نهایت این که اگرچه نمایشگاه کم و کیف فعالیت های شهرداری تهران را به خوبی نشان می داد اما صد حیف و افسوس خوردم که این همه بودجه ای که برای معرفی و انجام چنین کارهای اگر در اموزش و پرورش ما وجود داشت و صرف شناسایی و برطرف ساختن مشکلات آموزشی می شد یا حداقل تحولی در مدرسه ای کوچک و دور افتاده و یا ... می شد می توانست انقلابی بزرگ محسوب شود اما چه کنیم که آنجا شهرداری است و درآمدزا و خدماتی و تولیدی و ما آموزش و پرورش هستیم و مصرفی!!!!

جلسه گروه و ارزشیابی انشا

      امروز اولین جلسه گروه ادبیات دوره راهنمایی ناحیه 2 شهر ری در ساعت 30/8 در سالن بهشت برگزار شد با این حال چون می دانستم همیشه جلسات با کمی تاخیر آغاز می شود تصمیم گرفتم ساعت اول را به مدرسه بروم  در هر صورت ساعت 20/9 با آقای یوسفی به سالن بهشت در خیابان خانلری رسیدیم . حضور خانم معلم ها چشمگیر بود و تعدادی از همکاران مرد .  سرگروه آموزشی ادبیات فارسی شهرستانهای استان تهران درباره روش های تدریس ادبیات فارسی سخنرانی می کرد اما بسیار بی حال و شل و ول . سپس استاد محسن الهامی پیرامون ارزشیابی درس انشا صحبت نمودند که چون من دیر به جلسه رسیدم مطالب ایشان را در ادامه می آورم :

      در ارزشیابی درس انشا باید ببینیم چه تدریس شده است و چه چیزی را می خواهیم اندازه گیری کنیم. در واقع 8 نمره کتبی حسابش مشخص است اما 12 نمره باید به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد. ما در کلاس انشا دو نوع نوشته روبرو هستیم نوشته هایی با نگرش خلاق : داستان ها ، طنز و نقدها و...  و نوشته های با نگرش غیر خلاق : خاطره ها و نامه و ... 

      باید توجه داشت که در کلاس انشا کسب مهارت در کاربرد آیه ها ، احادیث ، شعرها ، سخنان بزرگان و کلمات قصار و ... در جملات  و دیگر این که تبدیل کردن اصوات به زبان نوشتاری و همچنین آموزش مهارتهای زبانی گفتن و خواندن و نوشتن و شنیدن از اصول اساسی به شمار می رود در واقع تمام هنرهای زبانی و غیر زبانی در درس انشا وجود دارد.

      از سویی دیواری کوتاهتر از دیوار درس انشا وجود ندارد علاوه بر این که گاهی اوقات معلمین غیر تخصصی به تدریس در آن مشغولند و و از طرفی معلمان ادبیات و انشا باید در برابر همه پاسخگو باشند و با کوچکترین غلط و نادرست نویسی تمام رشته های دیگر کار ما را زیر سوال می برند. در واقع انشا سخت ترین و مشکل ترین درس در مدرسه است و دانش آموزی که انشای او خوب است بقیه درس های او نیز خوب است .

      ما باید اهدافمان را در کلاس مشخص نماییم و متناسب با آن روش تدریس در نظر بگیریم و سپس متناسب با آن یک ارزشیابی را مطرح کنیم. نقاشی زیر را به صورت داستان در آورید یا نامه به یک غیر ایرانی بنویسید و یک شهر و شاعر از کشور خود را به او معرفی کنید. فیلم یا کارتنی را که دیدید تعریف کنید، گروهها مجله یا ماهنامه درست کنند یا پیام این درس را در چند سطر بیان کنید از جمله مو ضوعات قابل طرح است. به دانش آموزان یاد بدهیم چگونه توصیف کنند. پارگراف نویسی و واژه گزینی را به آنان یاد بدهیم. در مدرسه اتاق نوشتن داشته باشیم.

    ارزیابی ما از مجموع روش کتبی و شفاهی و مشاهده رفتار به دست می آید در واقع ما از دانش و نگرش و توانش دانش آموزان ارزیابی به عمل می آوریم   معلم خوب فراتر از کتاب عمل می کند. نکته مهم دیگر میزان مطالعه خود معلم است . از سوی دیگر چقدر برای بچه ها کتاب خوانی می کنیم.البته باید توجه داشته باشیم که ما رقیبان جذابی مثل تلویزیون و ماهواره و اینترنت داریم که کلاس ما و کار مار را از رونق انداخته است و بیشتر کلاسهای ما منفعل و بی روح است. و در نهایت این که ما در ارزشیابی درس باید به میزان فعالیت دانش آموز در یک دوره و فرایند کار است .

       ایشان این صحبت ها فرمودند و رفتند اما غافل از این که دانش اموزان ما واقعا در دوره راهنمایی هنوز نمی توانند درست بخوانند و بنویسند آخر با ذهن خالی چگونه می توان از خلاقیت در نویسندگی سخن گفت در کلاسهای ما بنیان ها هنوز شکل نگرفته اند گویا دانش آموزان ما که به سال اول راهنمایی می رسند قبلاً کتابهایی با عنوان نخوانیم و ننویسیم را تجربه کرده اند اگر باور ندارید سری به مدارس و پایه اول راهنمایی خصوصاً در مدارس دولتی بزنید و از تمام دانش آموزان کلاس بخواهید فقط نفری دو خط بخوانند و شما غلط ها را بشمارید یا از آنها فقط متن ساده ای را دیکته فارسی بگیرید آن وقت نتایج به دست آمده قابل تامل خواهد بود. شاید به همین خاطر امسال سال ادبیات فارسی شده است.

یادگیری خلاق

        یادگیری خلاق عبارت است از : توانایی یادگیری بیش مطالب در کمترین زمان ، به خاطر سپاری همیشگی و به خاطر آوری راحت و کامل مطالب همراه با خلاقیت بر این اساس می بایست سرعت مطالعه را در زمان کمتری مورد مطالعه قرار داد و همچنین از شرایط مطالعه و سیستم های مطالعه و نحوه سازمان دهی مطالب و ثبت آن در حافظه از طریق فعال کردن مغز و استفاده از شیوه های یادیاری آگاه شد تا درک مطالب کامل و خلاقانه ، به خاطر سپاری راحت ، کامل و سریع صورت پذیرد . گسترش روز افزون حجم اطلاعات و نثر انبوهی از کتب و منابع دیگر و همچنین دگرگونی در مناسبات و روابط تولیدی و همچنین افزونی دانش و ایجاد شاخه های جدید در علوم مختلف و ارتباط آن با تکنولوژی از اموری هستند که ضرورت بهره برداری از اطلاعات در زمینه های مختلف علمی را بیان می کنند .
در زمینه یادگیری به 3 اصل باید توجه شود :

ادامه نوشته

آداب مختص به معلم

معلمی و ویژگی و ظرافت های این هنر عزیز به گونه ای است که به جا آوردن آداب آن جز از عهده خاک خورده های این ره بر نمی آید بی شک این عزیزان تجربه های گرانقدر خود را با سعه صدر در اختیار امثال حقیر بی تجربه قرار داده اند که : آداب مختص به معلم به سه دسته تقسیم می شود :
1- آداب نفسانی
2- روابط معلم با شاگردان
3- وظایف معلم در کلاس درس
ادامه نوشته