نمایشگاه کتاب که بزرگ ترین مزیت آن دسترسی راحت به آن بود در حالی به پایان رسید که وزارت ارشاد شاخص حضور بی شمار علاقه مندان به کتاب در نمایشگاه را نشان موفقیت بزرگ فرهنگی خود عنوان نمود و کاهش میزان مطالعه در کشور را سیاه نمایی بزرگ دانست با این حال واقعیتهای آماری چیز دیگری را نشان می دهد که نمی توان با نگاه پوزیتویستی و صرف حضور افراد در یک مکان، آنها را بر آن قاعده بررسی نمود اما جدای از این موضوع و مشکلات دیگر نمایشگاه از جمله اطلاع‌رساني نسبتا ضعيف، كاهش تنوع بسياري از كتاب‌ها نسبت به دوره‌هاي پيش، دشواري پيدا كردن ناشران به دليل بي‌نظمي در ترتيب حروف الفبا، بالا بودن قيمت‌ها، تعداد اندك تلفن‌هاي همگاني، آنتن ندادن تلفن‌هاي همراه و ... باید به تجربه بیشتر مسئولان در برگزاری بهتر نمایشگاه نسبت به سال قبل اشاره نمود و انتظار داشت سال بعد با نظم و مشکلات کمتری این فروشگاه کتاب بسیار بزرگ برپاگردد. در جامعه ای که سرانه مطالعه کتاب 2 دقیقه ذکر می شود بازدید میلیونی از آن معنای دیگری به خود می گیرد که جای بحث فراوان دارد. اما موضوع بحث ما معلمان و مشارکت آنان در این رویداد بزرگ است که : سهم معلمان ما از این واقعه تاریخی بسیار با شکوه و پررنگ چقدر است؟

 

       به هر صورت نمایشگاه کتاب در کنار تمام کمبودها و ویژگی های آن به اتمام رسید اما معلوم نشد که واقعاً سهم معلمان و مدارس و نهادهای آموزشی تحت نظارت آموزش و پرورش در این نمایشگاه چقدر بوده است؟ شواهد بسیاری نشان می دهد که خصوصاً سهم معلمان، به اندازه ی همان فضای کوچکی که در مصلای بزرگ تهران در اختیار وزارت آموزش و پرورش قرار داشت کوچک و کوچکتر شده و شاید همچنان که غرفه های این وزارتخانه به حاشیه رانده شده بود؛ علاقه و سرانه مطالعه معلمان نیز در حاشیه قرار گرفته باشد. وقتی شاخص های متعددی را در مورد رابطه ی بین نمایشگاه کتاب و گروه بزرگ معلمان مقایسه کنیم شاید به جواب درستی نرسیم. اما واقعاً چه تعداد معلمان از نمایشگاه بازدید کردند؟ چه تعداد توانستند کتاب های مورد نیاز خود را تهیه نمایند؟ وزارت متبوع چه خدماتی را برای همکاران خود در نمایشگاه ارائه نموده بود؟ بررسی نماییم که چه مقدار از هدایای ما به دانش آموزان و معلمان را کتاب تشکیل می دهد؟با چه فاصله زمانی ؟ چه تعداد؟ چه نوع؟و... آیا ما به عنوان پاسداران این حوزه به راحتی باید ارزش های تقویت کننده ی پایگاه اجتماعی خودمان را از دست بدهیم؟

 

         شاید واقعیت اصلی آن باشد که وضعيت معيشتي معلمان به گونه ای است که بیشتر وقایع و تصمیمات زندگی آنان، تحت‌الشعاع قرار مي‌گيرد كه جز به نان شب خانواده خود نمي‌توانند به چيز ديگري حتي كتاب فكر كنند، حتی حوزه علاقه مندی و بازتولید فرهنگی آنان تغییر می یابد و در این شرایط داشتن کتابخانه در منزل، تعداد کتاب و میزان مطالعه ی کتاب، که سرمایه ی فرهنگی به شمار می روند معنای دیگری به خود می گیرد. به خصوص آن که تولیدکنندگان یعنی ناشران اندکی که در زمینه کتب حوزه آموزش و پرورش فعالیت می کنند کمتر رمقی برای تهیه ی و چاپ کتاب در این حوزه می یابند و علاقه مندان بدان را کم می دانند و بیشتر آنان سعی دارند به نوعی کتب کمک آموزشی و توضیح و تفسیر کتابهای درسی را که بازار مناسبی نیز دارند پیگیری نمایند. تنها انتشاراتی که در این حوزه فعالیت گسترده تری دارد انتشارات مدرسه با کتابهای محدود است که موسسه منادی تربیت توزیع آنها را در مدارس کشور بر عهده دارد و بیشتر مخاطبینش را دانش اموزان تشکیل می دهند.

        از سوی دیگر آن چه به نظر می رسد نیاز به تجدید نظر جدی دارد سیستم پخش و توزیع کتاب در بین مدارس است. شاید برنامه کتاب مدارس ما را باید کارتن های کتاب شهرداری به عنوان هدیه به مدارس تامین و مشخص نماید. باید به یاد داشت که گذشت آن زمانی که کتاب را فله ای و کارتنی برای مدارس می فرستادیم و انتظار داشتیم، مورد استفاده قرار گیرند کما این که این شیوه باعث شده هزاران کتاب بدون استفاده در مدارس باقی بماند فقط کافی است سری به کتابخانه مدرسه مان بزنیم تا وضعیت را بهتر درک کنیم. شاید زمان آن رسیده تا به سلیقه ی مخاطبانمان در مدارس احترام بگذاریم و با توجه به نیاز آنان کتابهایی متناسب با شرایط ، علایق آنان ارایه نماییم و در این بین برای مدارس بودجه و ردیف کتاب در نظر بگیریم . چه اشکالی پیش می آید که در سال به یک میلیون معلم کتاب های ارزشمند و نفیس هدیه بدهیم و آنان را دعوت به مطالعه نماییم  و آیین پرشکوه کتاب و کتابخوانی را در سطحی وسیع گسترش دهیم آیا گروهی به جز معلمان می توانند در این سطح و میزان در توفیق و انتقال این فرهنگ در جامعه موفق عمل نمایند؟

        به نظر می رسد آن چه آموزش و پرورش نیاز دارد برنامه های تشویقی در جهت گسترش مطالعه در بین معلمان می باشد کوچک ترین حرکت از سوی معلمان باید بهانه ای باشد برای اهدا کتاب به معلم و مدرسه و دانش آموزان .